2024-yil avgust oyida O‘zbekiston prezidenti "Faktoring xizmatlari bozorini jadal rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi farmonni imzoladi. Shu yilning o‘zida faktoring xizmatlari hajmi 1,9 trillion so‘mga yetdi va 2025-yilda faktoring portfeli 10 trillion so‘mgacha o‘sishi prognoz qilinmoqda. Faktoringning faol rivojlanishi ko‘p jihatdan ushbu moliyaviy mahsulotni raqamli platforma (raqamli faktoring) orqali masofaviy formatda olish imkoniyati tufayli sodir bo‘ldi.
Raqamli faktoring - bu raqamli platformada elektron shaklda amalga oshiriladigan to‘lovni kechiktirish shartnomasi bo‘yicha yetkazib beruvchi kompaniyani moliyalashtirish.
OZ PLANET: O‘zbekistonda raqamli faktoring kashshofining yo‘li
Bank sohasida raqamli platformalarni yaratish bo‘yicha yigirma yillik tajribaga ega dasturiy ta’minot ishlab chiquvchi OZ PLANET kompaniyasi ushbu yo‘nalishda kashshof bo‘ldi. Kompaniya asoschilari 2022-yilda O‘zbekiston bozoriga ulkan maqsad bilan - faktoring uchun to‘laqonli qonunchilik bazasi bo‘lmagan va aksariyat tadbirkorlar moliyalashtirishning bunday turi haqida eshitmagan mamlakatda innovatsion moliyaviy mahsulotni joriy etish uchun kelgan.
OZ PLANET kompaniyasi O‘zbekiston IT-Park rezidentiga aylandi va faktoring jarayonini to‘liq avtomatlashtirgan innovatsion OZ PLANET raqamli platformasini ishlab chiqdi. Platforma moliyalashtirishga ariza topshirishdan tortib, moliyalashtirish va debitorlik qarzlarini to‘lashgacha bo‘lgan barcha bosqichlarni onlayn boshqarishni o‘zida mujassam etgan. Platformaga o‘rnatilgan elektron raqamli imzodan foydalangan holda elektron hujjat aylanishi jarayonning barcha ishtirokchilari o‘rtasida tezkor hamkorlikni ta’minladi.
Mamlakatda an’anaviy va raqamli faktoringning sinxron rivojlanishi biznesning ushbu moliyaviy instrumentga bo‘lgan qiziqishini kuchaytirdi. To‘lovni kechiktirish bilan ishlaydigan kompaniyalar uchun faktoringning aniq samaradorligiga qaramay, faktoring moliyalashtirishini olish jarayoni ko‘p vaqt talab qiladigan va qimmatga tushadigan jarayondir, chunki unda uchta tomon (yetkazib beruvchi, xaridor va faktor) ishtirok etadi. OZ PLANET ushbu jarayonni optimallashtirib, faktoringni moliyalashtirishni yanada arzon va iqtisodiy jihatdan foydali qildi.
Tarixiy lahza
2024-yil fevral oyi tarixiy lahza bo‘ldi - OZ PLANET platformasida mamlakat tarixidagi birinchi raqamli faktoring bitimi amalga oshirildi. Bu voqea yangi moliyaviy vositaning milliy iqtisodiyotga muvaffaqiyatli joriy etilishining ramzi bo‘ldi. Biznes an’anaviy kreditlash shakllariga tayangan O‘zbekiston uchun bunday mahsulotning paydo bo‘lishi haqiqiy yutuq bo‘ldi.
Bank sohasida raqamli platformalarni yaratish bo‘yicha yigirma yillik tajribaga ega dasturiy ta’minot ishlab chiquvchi OZ PLANET kompaniyasi ushbu yo‘nalishda kashshof bo‘ldi. Kompaniya asoschilari 2022-yilda O‘zbekiston bozoriga ulkan maqsad bilan - faktoring uchun to‘laqonli qonunchilik bazasi bo‘lmagan va aksariyat tadbirkorlar moliyalashtirishning bunday turi haqida eshitmagan mamlakatda innovatsion moliyaviy mahsulotni joriy etish uchun kelgan.
OZ PLANET kompaniyasi O‘zbekiston IT-Park rezidentiga aylandi va faktoring jarayonini to‘liq avtomatlashtirgan innovatsion OZ PLANET raqamli platformasini ishlab chiqdi. Platforma moliyalashtirishga ariza topshirishdan tortib, moliyalashtirish va debitorlik qarzlarini to‘lashgacha bo‘lgan barcha bosqichlarni onlayn boshqarishni o‘zida mujassam etgan. Platformaga o‘rnatilgan elektron raqamli imzodan foydalangan holda elektron hujjat aylanishi jarayonning barcha ishtirokchilari o‘rtasida tezkor hamkorlikni ta’minladi.
Mamlakatda an’anaviy va raqamli faktoringning sinxron rivojlanishi biznesning ushbu moliyaviy instrumentga bo‘lgan qiziqishini kuchaytirdi. To‘lovni kechiktirish bilan ishlaydigan kompaniyalar uchun faktoringning aniq samaradorligiga qaramay, faktoring moliyalashtirishini olish jarayoni ko‘p vaqt talab qiladigan va qimmatga tushadigan jarayondir, chunki unda uchta tomon (yetkazib beruvchi, xaridor va faktor) ishtirok etadi. OZ PLANET ushbu jarayonni optimallashtirib, faktoringni moliyalashtirishni yanada arzon va iqtisodiy jihatdan foydali qildi.
Tarixiy lahza
2024-yil fevral oyi tarixiy lahza bo‘ldi - OZ PLANET platformasida mamlakat tarixidagi birinchi raqamli faktoring bitimi amalga oshirildi. Bu voqea yangi moliyaviy vositaning milliy iqtisodiyotga muvaffaqiyatli joriy etilishining ramzi bo‘ldi. Biznes an’anaviy kreditlash shakllariga tayangan O‘zbekiston uchun bunday mahsulotning paydo bo‘lishi haqiqiy yutuq bo‘ldi.
Ta’lim missiyasi
Yangi moliyaviy vositaning joriy etilishi keng ko‘lamli ma’rifiy ishlarni talab qildi. OZ PLANET kompaniyasi O‘zbekiston Markaziy banki bilan birgalikda tadbirkorlar va moliya institutlarini faktoringning moliyaviy vosita sifatidagi afzalliklari haqida xabardor qilish va faktoringning ishlash mexanizmini tushuntirishga qaratilgan bir qator mintaqaviy konferensiyalarni tashkil etdi.
Bank xodimlarini o‘qitishga alohida e’tibor qaratildi. OZ PLANET oflayn va masofaviy seminarlarni o‘z ichiga olgan faktoring bo‘yicha keng qamrovli o‘quv dasturini ishlab chiqdi. OZ PLANET kompaniyasi mutaxassislari hamkor banklar xodimlari uchun treninglar o‘tkazib, ularga platformada ishlash, mahsulotning o‘ziga xos xususiyatlarini tushunish va uni mijozlarga samarali taqdim etishni o‘rgatdilar. E’tiborlisi, faktoring bilan to‘laqonli ishlash jarayonida ham ta’lim xizmatlariga talab saqlanib qolmoqda.
Yangi moliyaviy vositaning joriy etilishi keng ko‘lamli ma’rifiy ishlarni talab qildi. OZ PLANET kompaniyasi O‘zbekiston Markaziy banki bilan birgalikda tadbirkorlar va moliya institutlarini faktoringning moliyaviy vosita sifatidagi afzalliklari haqida xabardor qilish va faktoringning ishlash mexanizmini tushuntirishga qaratilgan bir qator mintaqaviy konferensiyalarni tashkil etdi.
Bank xodimlarini o‘qitishga alohida e’tibor qaratildi. OZ PLANET oflayn va masofaviy seminarlarni o‘z ichiga olgan faktoring bo‘yicha keng qamrovli o‘quv dasturini ishlab chiqdi. OZ PLANET kompaniyasi mutaxassislari hamkor banklar xodimlari uchun treninglar o‘tkazib, ularga platformada ishlash, mahsulotning o‘ziga xos xususiyatlarini tushunish va uni mijozlarga samarali taqdim etishni o‘rgatdilar. E’tiborlisi, faktoring bilan to‘laqonli ishlash jarayonida ham ta’lim xizmatlariga talab saqlanib qolmoqda.
Biznesni moliyalashtirishga innovatsion yondashuv
Raqamli faktoringning paydo bo‘lishi o‘zbek biznesi, ayniqsa, an’anaviy ravishda bank kreditlarini olishda qiyinchiliklarga duch kelayotgan kichik va o‘rta sektor uchun yangi imkoniyatlar ochdi. Raqamli faktoring kichik va o‘rta biznesning asosiy muammosi - aylanma mablag‘larning yetishmasligini hal qiladi, bunda garov yoki mukammal kredit tarixini talab qilmaydi. Moliyalashtirish har qanday darajadagi yetkazib beruvchilar uchun yetkazib berish kunidayoq mavjud va mablag‘lardan har qanday biznes maqsadlarida foydalanish mumkin. Bundan tashqari, faktoring kredit hisoblanmaydi va kompaniya balansini og‘irlashtirmaydi.
OZ PLANET platformasi mamlakat bank sektorining yarmini birlashtirgan haqiqiy faktoring xizmatlari savdo maydonchasi aylandi. Yetkazib beruvchilar bir bosish bilan platformaning barcha hamkor banklariga ariza yuborishlari va eng qulay moliyalashtirish shartlarini tanlashlari mumkin.
Operatsiyalarning shaffofligi, ma’lumotlar xavfsizligi va kontragentlarning avtomatlashtirilgan tekshiruvi jarayonni faktoringning barcha ishtirokchilari: yetkazib beruvchilar, xaridorlar va banklar uchun qulay va ishonchli qiladi.
Raqamli faktoringdan foydalangan kompaniyalar pul oqimlarini boshqarish va biznesni rivojlantirish uchun undan muntazam foydalanishda davom etayotgani ajablanarli emas.
Raqamli faktoringning paydo bo‘lishi o‘zbek biznesi, ayniqsa, an’anaviy ravishda bank kreditlarini olishda qiyinchiliklarga duch kelayotgan kichik va o‘rta sektor uchun yangi imkoniyatlar ochdi. Raqamli faktoring kichik va o‘rta biznesning asosiy muammosi - aylanma mablag‘larning yetishmasligini hal qiladi, bunda garov yoki mukammal kredit tarixini talab qilmaydi. Moliyalashtirish har qanday darajadagi yetkazib beruvchilar uchun yetkazib berish kunidayoq mavjud va mablag‘lardan har qanday biznes maqsadlarida foydalanish mumkin. Bundan tashqari, faktoring kredit hisoblanmaydi va kompaniya balansini og‘irlashtirmaydi.
OZ PLANET platformasi mamlakat bank sektorining yarmini birlashtirgan haqiqiy faktoring xizmatlari savdo maydonchasi aylandi. Yetkazib beruvchilar bir bosish bilan platformaning barcha hamkor banklariga ariza yuborishlari va eng qulay moliyalashtirish shartlarini tanlashlari mumkin.
Operatsiyalarning shaffofligi, ma’lumotlar xavfsizligi va kontragentlarning avtomatlashtirilgan tekshiruvi jarayonni faktoringning barcha ishtirokchilari: yetkazib beruvchilar, xaridorlar va banklar uchun qulay va ishonchli qiladi.
Raqamli faktoringdan foydalangan kompaniyalar pul oqimlarini boshqarish va biznesni rivojlantirish uchun undan muntazam foydalanishda davom etayotgani ajablanarli emas.
O‘zbekiston biznesi raqamli faktoringni tanlamoqda
Faktoring xizmatlari bozori O‘zbekistonda sezilarli o‘sishni ko‘rsatmoqda, bu esa ushbu moliyaviy vositaning mahalliy biznes uchun samaradorligini tasdiqlaydi. Qulayligi, operatsiyalarni amalga oshirish tezligi va jarayonlarning shaffofligi raqamli faktoringni turli miqyosdagi kompaniyalar uchun ayniqsa jozibador qiladi. OZ PLANET raqamli platformasi sohani rivojlantirishning asosiy drayveri bo‘lib, u bozorda faktoring yechimlarini joriy etishni sezilarli darajada tezlashtirdi.
Platformaning amaliy muvaffaqiyati berilgan faktoring moliyalashtirish hajmi bilan ifodalanadi. So‘nggi olti oy ichida platforma orqali mamlakat tadbirkorlari 1 trln. so‘m oldi. Bu esa OZ PLANET kompaniyasi kichik va o‘rta biznesni moliyalashtirish masalalarini samarali hal etayotganidan dalolat beradi. Tranzaksiyalar sonining ko‘payishi foydalanuvchilarning ijobiy fikr-mulohazalari bilan birga keladi. Tizimda ishtirok etayotgan banklar ish jarayonlarini optimallashtirish va faktoring biznesi samaradorligini oshirishni baholadilar.
O‘zbekistonning iqtisodiy salohiyati OZ PLANET platformasi funksionalini kengaytirish orqali yangi rivojlanish sur’atiga ega bo‘ladi. Strategik rivojlanish doirasida OZ PLANET platformasida yangi moliyaviy mahsulotlar, jumladan, eksport va import qiluvchilar uchun faktoring yechimlari joriy etilmoqda.
Bu tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga moliyalashtirishdan qulay foydalanish imkoniyatini beradi, pul oqimlarini boshqarishni yaxshilaydi va valyuta xatarlarini kamaytirishga yordam beradi.
Xalqaro raqamli faktoringning ishga tushirilishi O‘zbekiston eksportchilari uchun yangi imkoniyatlar yaratadi va iqtisodiyotning asosiy tarmoqlari: sanoatdan tortib logistikagacha bo‘lgan sohalarni rivojlantirishni rag‘batlantirib, investitsiyalarni jalb qiladi.
Faktoring xizmatlari bozori O‘zbekistonda sezilarli o‘sishni ko‘rsatmoqda, bu esa ushbu moliyaviy vositaning mahalliy biznes uchun samaradorligini tasdiqlaydi. Qulayligi, operatsiyalarni amalga oshirish tezligi va jarayonlarning shaffofligi raqamli faktoringni turli miqyosdagi kompaniyalar uchun ayniqsa jozibador qiladi. OZ PLANET raqamli platformasi sohani rivojlantirishning asosiy drayveri bo‘lib, u bozorda faktoring yechimlarini joriy etishni sezilarli darajada tezlashtirdi.
Platformaning amaliy muvaffaqiyati berilgan faktoring moliyalashtirish hajmi bilan ifodalanadi. So‘nggi olti oy ichida platforma orqali mamlakat tadbirkorlari 1 trln. so‘m oldi. Bu esa OZ PLANET kompaniyasi kichik va o‘rta biznesni moliyalashtirish masalalarini samarali hal etayotganidan dalolat beradi. Tranzaksiyalar sonining ko‘payishi foydalanuvchilarning ijobiy fikr-mulohazalari bilan birga keladi. Tizimda ishtirok etayotgan banklar ish jarayonlarini optimallashtirish va faktoring biznesi samaradorligini oshirishni baholadilar.
O‘zbekistonning iqtisodiy salohiyati OZ PLANET platformasi funksionalini kengaytirish orqali yangi rivojlanish sur’atiga ega bo‘ladi. Strategik rivojlanish doirasida OZ PLANET platformasida yangi moliyaviy mahsulotlar, jumladan, eksport va import qiluvchilar uchun faktoring yechimlari joriy etilmoqda.
Bu tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga moliyalashtirishdan qulay foydalanish imkoniyatini beradi, pul oqimlarini boshqarishni yaxshilaydi va valyuta xatarlarini kamaytirishga yordam beradi.
Xalqaro raqamli faktoringning ishga tushirilishi O‘zbekiston eksportchilari uchun yangi imkoniyatlar yaratadi va iqtisodiyotning asosiy tarmoqlari: sanoatdan tortib logistikagacha bo‘lgan sohalarni rivojlantirishni rag‘batlantirib, investitsiyalarni jalb qiladi.
Faktoring kelajagi bu yerda:
OZ PLANET ko‘p mehnat talab qiladigan faktoring jarayonini oddiy raqamli yechimga aylantiradi.